Γαλλικά ή Ισπανικά: ποια γλώσσα να επιλέξω;

Γαλλικά ή Ισπανικά; Αν σας αρέσουν και οι δύο γλώσσες, η επιλογή δεν είναι πάντα αυτονόητη. Έχουν κοινή λατινική καταγωγή, αρκετές ομοιότητες στο λεξιλόγιο και στη γραμματική, μιλιούνται σε πολλές χώρες και μπορούν να αποδειχθούν πολύτιμες για ταξίδια, σπουδές και εργασία. Η μαθησιακή εμπειρία όμως είναι διαφορετική.

Αν το μοναδικό κριτήριο είναι «ποια είναι πιο εύκολη;», τα Ισπανικά έχουν ορισμένα πλεονεκτήματα στην αρχή, κυρίως επειδή η σχέση ανάμεσα στη γραφή και την προφορά είναι πιο προβλέψιμη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι παραμένουν ευκολότερα σε κάθε επίπεδο. Όσο προχωρά κανείς, μεγαλύτερο ρόλο αποκτούν η γραμματική, τα ρήματα, η ακουστική κατανόηση και η ικανότητα να χρησιμοποιεί τη γλώσσα φυσικά.

Η καλύτερη επιλογή εξαρτάται τελικά από έναν συνδυασμό παραγόντων: πώς μαθαίνετε, ποιες γλώσσες γνωρίζετε ήδη και —κυρίως— πού θέλετε να χρησιμοποιήσετε τη νέα γλώσσα.

Τι κοινό έχουν τα Γαλλικά και τα Ισπανικά;

Γαλλικά και Ισπανικά είναι ρομανικές γλώσσες που εξελίχθηκαν από τη Λατινική. Γι’ αυτό συναντάμε πολλές συγγενικές λέξεις και αρκετές κοινές γραμματικές αρχές.

Λέξεις όπως important – importante, possible – posible, nation – nación ή culture – cultura κάνουν τη συγγένεια εύκολα ορατή. Το ίδιο συμβαίνει και στη γραμματική: και στις δύο γλώσσες υπάρχουν γραμματικό γένος, συμφωνία ουσιαστικών και επιθέτων, εκτεταμένες ρηματικές κλίσεις, αντωνυμίες και διαφορετικοί χρόνοι και εγκλίσεις.

Οι ομοιότητες δεν είναι απλώς θεωρητικές. Έρευνα σε γαλλοϊσπανόφωνους δίγλωσσους έχει δείξει ότι οι συγγενικές λέξεις (cognates) μπορούν να αναγνωρίζονται γρηγορότερα από λέξεις χωρίς τέτοια συγγένεια. Η ίδια έρευνα δείχνει όμως και την άλλη πλευρά: όταν δύο λέξεις μοιάζουν πολύ αλλά έχουν διαφορετική σημασία, η ομοιότητα μπορεί να προκαλέσει σύγχυση.

Αυτό εξηγεί γιατί όποιος γνωρίζει ήδη καλά τη μία γλώσσα έχει συχνά ένα σημαντικό πλεονέκτημα όταν ξεκινά την άλλη — αλλά όχι έναν «αυτόματο μεταφραστή» στο μυαλό του.

Για έναν ελληνόφωνο υπάρχει και μια επιπλέον εξοικείωση. Έννοιες όπως το γραμματικό γένος, η συμφωνία και η αλλαγή της μορφής του ρήματος ανάλογα με το πρόσωπο υπάρχουν και στα Ελληνικά. Οι κανόνες φυσικά δεν είναι ίδιοι — τα Ελληνικά έχουν, για παράδειγμα, και ουδέτερο γένος — αλλά η ίδια η λογική μιας κλιτής γλώσσας δεν είναι ξένη.

Ποια είναι πιο εύκολη για έναν Έλληνα;

Στην πρώτη επαφή, τα Ισπανικά έχουν ένα σαφές πλεονέκτημα: διαβάζονται συνήθως πιο κοντά στον τρόπο με τον οποίο γράφονται.

Η Ισπανική περιγράφεται ως σχετικά διαφανής ορθογραφικά γλώσσα, ενώ η Γαλλική ως πιο αδιαφανής. Συγκριτική έρευνα σε Γαλλικά και Ισπανικά επιβεβαιώνει ακριβώς αυτή τη διαφορά.

Αυτό έχει άμεση πρακτική συνέπεια. Ένας αρχάριος στα Ισπανικά μπορεί αρκετά νωρίς να δει μια άγνωστη λέξη και, γνωρίζοντας τους βασικούς κανόνες, να κάνει μια καλή πρόβλεψη για την προφορά της.

Στα Γαλλικά χρειάζεται περισσότερη εξοικείωση με τους ρινικούς ήχους, τα τελικά γράμματα που συχνά δεν προφέρονται, το liaison, τις συνδέσεις ανάμεσα στις λέξεις και γενικότερα τη διαφορά ανάμεσα στη γραπτή και στην προφορική μορφή.

Αυτό όμως αφορά κυρίως την αρχική πρόσβαση στη γλώσσα. Δεν σημαίνει ότι τα Ισπανικά είναι συνολικά εύκολα και τα Γαλλικά δύσκολα.

Τι αλλάζει από το A1 προς το B1 και το B2;

Στο A1 ο μαθητής αισθάνεται περισσότερο ό,τι είναι άμεσα ορατό: «Μπορώ να το διαβάσω; Μπορώ να το προφέρω; Θυμάμαι εύκολα τις πρώτες φράσεις;». Εκεί η πιο διαφανής ισπανική ορθογραφία μπορεί να δημιουργεί γρηγορότερα αίσθηση προόδου.

Καθώς όμως πλησιάζουμε στο B1 και στο B2, η σύγκριση αλλάζει. Δεν αρκεί πλέον να διαβάζουμε σωστά. Πρέπει να αφηγούμαστε γεγονότα, να εκφράζουμε υποθέσεις και απόψεις, να κατανοούμε φυσικό λόγο και να χειριζόμαστε πολύ περισσότερες ρηματικές και γραμματικές δομές.

Στα Ισπανικά, η πολυπλοκότητα των ρημάτων γίνεται περισσότερο αισθητή όσο αυξάνονται οι χρόνοι και οι χρήσεις της υποτακτικής. Στα Γαλλικά, από την άλλη πλευρά, η πρώτη δυσκολία της προφοράς τείνει να γίνεται πιο διαχειρίσιμη όταν ο μαθητής έχει πλέον εσωτερικεύσει τα βασικά μοτίβα. Ακόμη και διεθνείς συγκριτικοί οδηγοί επισημαίνουν αυτή τη διαφορετική εξέλιξη της δυσκολίας: η Γαλλική μπορεί να απαιτεί μεγαλύτερη προσαρμογή στην αρχή, ενώ η Ισπανική εμφανίζει περισσότερη ρηματική πολυπλοκότητα καθώς η ύλη προχωρά.

Γι’ αυτό η ερώτηση «ποια είναι πιο εύκολη;» έχει μεγαλύτερη αξία αν γίνει:

Σε ποιο σημείο είναι ευκολότερη η καθεμία;

Γραμματική, ρήματα και listening: πού διαφέρουν περισσότερο;

Στη γραμματική οι δύο γλώσσες έχουν αρκετές συγγένειες. Και στις δύο θα συναντήσετε γένος, άρθρα, συμφωνίες, αντωνυμίες, ρηματικές κλίσεις και υποτακτική. Υπάρχουν ακόμη δομές που λειτουργούν παράλληλα: για παράδειγμα, τα Γαλλικά έχουν savoir/connaître και τα Ισπανικά saber/conocer για διαφορετικές σημασίες του «γνωρίζω».

Οι λεπτομέρειες όμως διαφοροποιούνται γρήγορα. Τα Ισπανικά διατηρούν μεγαλύτερη πληροφορία στις καταλήξεις των ρημάτων και μπορούν συχνά να παραλείπουν την προσωπική αντωνυμία. Στα Γαλλικά η αντωνυμία είναι κανονικά απαραίτητη και αρκετές διαφορετικές γραπτές καταλήξεις ρημάτων ακούγονται ίδιες στην προφορά.

Αυτό μας οδηγεί σε μια δυσκολία που συχνά παραβλέπεται στις συγκρίσεις: το listening.

Στα Γαλλικά, το να αναγνωρίζετε μια λέξη γραπτά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα την αναγνωρίσετε αμέσως μέσα σε μια γρήγορη πρόταση. Το liaison, οι αποκοπές και η συνεχής ροή του προφορικού λόγου απαιτούν συστηματική ακουστική εξάσκηση.

Τα Ισπανικά είναι πιο προβλέψιμα μεταξύ γραφής και ήχου, αλλά ο πραγματικός προφορικός λόγος μπορεί να είναι πολύ γρήγορος. Επιπλέον, η γλώσσα καλύπτει τεράστιο γεωγραφικό χώρο και παρουσιάζει διαφορές στην προφορά και στο λεξιλόγιο μεταξύ Ισπανίας και διαφορετικών περιοχών της Λατινικής Αμερικής.

Επομένως, ακόμη και στο listening, η διαφορά δεν είναι απλώς «εύκολο εναντίον δύσκολου». Πρόκειται για διαφορετικού τύπου προκλήσεις.

Αν γνωρίζω ήδη καλά Αγγλικά;

Η γνώση Αγγλικών μπορεί να βοηθήσει και στις δύο γλώσσες, ιδιαίτερα στο λεξιλόγιο.

Ένα μεγάλο μέρος του διεθνούς, ακαδημαϊκού και διοικητικού λεξιλογίου των Αγγλικών έχει λατινική ή γαλλική προέλευση. Γι’ αυτό ένας μαθητής με καλό επίπεδο Αγγλικών μπορεί να αναγνωρίζει γρήγορα λέξεις όπως important, possible, information, culture, national, communication και τις συγγενικές μορφές τους στα Γαλλικά ή στα Ισπανικά.

Αυτό μπορεί να κάνει τα Γαλλικά να φαίνονται ιδιαίτερα οικεία στο γραπτό λεξιλόγιο σε κάποιον που γνωρίζει καλά Αγγλικά. Δεν πρέπει όμως να υπερεκτιμούμε το πλεονέκτημα: η γαλλική προφορά μπορεί να διαφέρει σημαντικά από αυτό που περιμένει κάποιος βλέποντας μια οικεία αγγλική λέξη, ενώ στα Ισπανικά η ανάγνωση είναι συχνά πιο προβλέψιμη.

Με άλλα λόγια, τα Αγγλικά μπορούν να βοηθήσουν στην αναγνώριση λεξιλογίου, αλλά δεν αποφασίζουν από μόνα τους ποια από τις δύο γλώσσες θα μάθετε ευκολότερα.

Ποια γλώσσα είναι πιο χρήσιμη διεθνώς;

Και οι δύο έχουν μεγάλη διεθνή παρουσία, αλλά με διαφορετική γεωγραφία.

Τα Ισπανικά έχουν τεράστια δημογραφική βάση στην Ισπανία και κυρίως στη Λατινική Αμερική. Τα Γαλλικά συνδέουν τη Γαλλία με το Βέλγιο, την Ελβετία, τον Καναδά και έναν ιδιαίτερα μεγάλο γαλλόφωνο χώρο στην Αφρική.

Και οι δύο είναι επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι επίσης δύο από τις έξι επίσημες γλώσσες των Ηνωμένων Εθνών.

Άρα το «ποια είναι πιο διεθνής;» δεν οδηγεί σε ιδιαίτερα χρήσιμη απάντηση. Πολύ πιο πρακτικό είναι να ρωτήσετε:

Με ποια χώρα, περιοχή ή επαγγελματικό περιβάλλον θέλω να συνδεθώ;

Αν σας ενδιαφέρει η Ισπανία ή η Λατινική Αμερική, τα Ισπανικά έχουν προφανή χρησιμότητα. Αν ο προσανατολισμός σας είναι η Γαλλία, το Βέλγιο, η γαλλόφωνη Ελβετία, ο Καναδάς ή ο χώρος της Francophonie, η εικόνα αλλάζει.

Γαλλικά ή Ισπανικά για εργασία και σπουδές;

Η επιλογή δεν χρειάζεται να αφορά μόνο κάποιο μακρινό σχέδιο για το εξωτερικό. Και οι δύο γλώσσες έχουν επαγγελματική εφαρμογή και στην Ελλάδα, ιδιαίτερα σε τουρισμό, διεθνείς υπηρεσίες, customer support, εμπόριο και επιχειρήσεις που εξυπηρετούν διαφορετικές ευρωπαϊκές αγορές.

Για τις σπουδές, το σημαντικότερο κριτήριο είναι ο πραγματικός προορισμός. Αν σας ενδιαφέρει ένα γαλλόφωνο πανεπιστήμιο ή πρόγραμμα, η επιλογή των Γαλλικών είναι λειτουργική απόφαση. Το ίδιο ισχύει για τα Ισπανικά αν ο προσανατολισμός σας είναι η Ισπανία ή ισπανόφωνο ακαδημαϊκό περιβάλλον.

Υπάρχουν επίσης σαφείς διαδρομές πιστοποίησης. Στα Γαλλικά συναντάμε τα DELF και DALF, ενώ στα Ισπανικά τα DELE. Στην Ελλάδα υπάρχει επιπλέον η δυνατότητα πιστοποίησης και των δύο γλωσσών μέσω του Κρατικού Πιστοποιητικού Γλωσσομάθειας (ΚΠΓ).

Επομένως, αν ο λόγος που μαθαίνετε τη γλώσσα είναι συγκεκριμένος —σπουδές, εργασία, πιστοποίηση ή μελλοντική μετακόμιση— αυτός ο στόχος πρέπει να έχει μεγαλύτερο βάρος από μια γενική κατάταξη δυσκολίας.

Αν θέλω κάποτε να μάθω και τις δύο;

Η συγγένεια ανάμεσα στις δύο γλώσσες μπορεί να λειτουργήσει υπέρ σας. Όταν η πρώτη έχει φτάσει σε σταθερό επίπεδο, πολλές λέξεις, γραμματικές έννοιες και τρόποι σκέψης θα σας φανούν οικείοι στη δεύτερη.

Δεν είναι όμως απαραίτητα καλή ιδέα να τις ξεκινήσετε και τις δύο ταυτόχρονα από το μηδέν. Οι πολλές ομοιότητες μπορούν στην αρχή να οδηγήσουν σε ανάμειξη λεξιλογίου και καταλήξεων.

Αν σκοπεύετε τελικά να μάθετε και τις δύο, επιλέξτε πρώτη εκείνη που έχετε πραγματικό λόγο να χρησιμοποιήσετε τώρα.

Γαλλικά ή Ισπανικά λοιπόν;

Αν συγκρίνουμε μόνο την αρχική ανάγνωση και προφορά, τα Ισπανικά έχουν συνήθως πιο ομαλή είσοδο. Η γραφή τους είναι περισσότερο προβλέψιμη και ο αρχάριος μπορεί να αποκτήσει σχετικά γρήγορα αυτοπεποίθηση στην ανάγνωση.

Αυτό όμως είναι μόνο ένα μέρος της μαθησιακής διαδρομής. Στα επόμενα επίπεδα εμφανίζονται πιο σύνθετα ρήματα, γραμματικές δομές, φυσικός προφορικός λόγος και διαφορετικές απαιτήσεις στη χρήση της γλώσσας. Εκεί η απόσταση μεταξύ «εύκολων Ισπανικών» και «δύσκολων Γαλλικών» παύει να είναι τόσο απλή.

Η ουσιαστική επιλογή γίνεται όταν συνδυάσετε μαθησιακή δυσκολία + προσωπικό ενδιαφέρον + χώρα + σπουδές + επαγγελματικό στόχο.

Και υπάρχει ένα κριτήριο που συχνά αξίζει περισσότερο από όλα τα υπόλοιπα: ποια από τις δύο γλώσσες θέλετε πραγματικά να μιλήσετε; Η γλώσσα που σας δημιουργεί την επιθυμία να ακούσετε μουσική, να δείτε μια ταινία χωρίς υπότιτλους, να ταξιδέψετε, να επικοινωνήσετε και να συνεχίσετε να μαθαίνετε έχει ένα πλεονέκτημα που κανένας πίνακας δυσκολίας δεν μπορεί να μετρήσει.

Στη Βαβυλωνία μπορείτε να παρακολουθήσετε μαθήματα Γαλλικών και μαθήματα Ισπανικών, δια ζώσης στη Θεσσαλονίκη ή online. Αν βρίσκεστε ακόμη ανάμεσα στις δύο επιλογές, ξεκινήστε όχι από το «ποια θεωρείται ευκολότερη;», αλλά από το «πού θέλω να με οδηγήσει αυτή η γλώσσα;».